همه آنچه درباره بوتاکس و اقدامات لازم آن باید بدانیم

تزریق توکسین (سم) بوتولینوم یک مهارت ضروری برای تمامی پزشکان و دست اندکاران مورد تایید سلامت که می خواهند اقدامات مربوط به طب زیبایی را انجام دهند می باشد. بر اساس آمار جامعه جراحان پلاستیک آمریکا، از زمان تایید توکسین بوتولینوم جهت مصارف زیبایی توسط موسسه غذا و داروی آمریکا (FDA)، تزریق آن مبدل به رایج ترین جراحی کم تهاجمی (با بیش از 3 میلیون مورد در سال) تبدیل شده است. جهت انجام موفق پروسیجر توکسین بوتولینوم و دستیابی به نتایج قابل قبول، علاوه بر مهارت در تزریق آگاهی از آناتومی مربوط و درک و توجه به مسائل زیبایی در ناحیه صورت ضروری می باشد.

پیری پوست

چروک های صورتی وجهه بارز پوست می باشند. با افزایش سن به دنبال کاهش تدریجی الاستین، هیالورونیک اسید و کلاژن درمی، پوست به طور طبیعی نازک شده و حجم آن کاهش می یابد. این روند آتروفی درم بدنبال تماس با آفتاب و سایر عوامل خارجی همچون استعمال سیگار تشدید می گردد. همچنین فعالیت بیش از حد عضلات صورت نیز در ایجاد چین و چروک ها و خطوط صورت دخیل می باشد. در ابتدا چین و چروک ها و خطوط تنها در زمان تغییرات فعال چهره مانند اخم کردن، خندیدن یا لبخند زدن ایجاد می گردند، در این حالت به آنها خطوط دینامیک اطلاق می گردد.

با گذشت زمان این خطوط به گونه ای بر روی صورت نقش می بندند که حتی در هنگام استراحت نیز مشاهده می گردند، حالتی که خطوط استاتیک اطلاق می گردند. در ایجاد چین و چروک های صورت و تغییرات فرم عوامل متعددی همچون شلی پوست، توزیع مجدد چربی صورتی و تغییرات بیومتریک همچون جذب استخوان دخیل هستند. با افزایش سن همچنین تغییرات دیگری در پوست همچون تغییرات رنگدانه ای مانند پیگمانتاسیون لکه ای و نیز اکتازی های عروقی نظیر تلانژکتازی ها و آنژیوم های گیلاسی و تغییرات خوش خیم و بدخیم دژنراتیو نیز بروز می کنند.

مکانیسم اثر تزریق بوتاکس

توکسین بوتولینوم یک سم عصبی پروتئینی است که توسط باکتری کلستریدیوم بوتولینوم تولید می شود. زمانی که مقادیر اندک توکسین بوتولینوم به عضلات هدف تزریق شود به دلیل مهار آزادسازی استیل کولین در محل اتصال عصب و عضله یک اختلال شیمیایی هدایت عصبی رخ می دهد. این امر بطور موقت موجب کاهش انقباض عضله شده و چین و چروک های نواحی تحت درمان را صاف می کند.

پروسیجر های پایه و پیشرفته

پروسیجر های پایه: زمانی که درمان با توکسین بوتولینوم برای عضلات بیش فعال ناحیه یک سوم فوقانی صورت (خطوط اخم، خطوط پنجه کلاغی اطراف چشم و خطوط عرضی پیشانی) صورت می گیرد با بهترین نتایج قابل پیش بینی و حداقل عوارض جانبی همراه می باشد. این نواحی برای افرادی که شروع به تزریق توکسین (سم) بوتولینوم می نمایند ایده آل بوده.

پروسیجر پیشرفته: تزریق توکسین (سم) بوتولینوم در نواحی تحتانی صورت یک پروسیجر پیشرفته تلقی می گردد. این منطقه بسیار فعال بوده و عضلات آن علاوه بر تغییر چهره جهت جوییدن و بلع نیز ضروری هستند. در صورت کار بر روی عضلات نواحی تحتانی صورت عملکرد عضله می بایست به شکل نسبی حفظ گردد، در نیجه نیاز به مهارت تزریق بیشتر جهت وارد نمودن مقادیر اندک توکسین می باشد. انتخاب بیمار درمان با توکسین بوتولینوم در بیمارانی که دارای چین و چروک های دینامیک هستند (با حداقل یا فقدان جزء استاتیک) با بیشترین و قابل توجه ترین میزان بهبودی همراه است. درمان افرادی که دارای چین و چروک های استاتیک هستند آهسته انجام شده و به شکل تجمعی صورت می گیرد.

اهداف درمانی

تزریق توکسین (سم) بوتولینوم در عضلات یا نواحی عضلانی هدف جهت مهار انقباض به منظور دستیابی به نتایجی همچون صاف شدن پوست و بالا رفتن برخی نواحی صورت انجام می پذیرد. یک نتیجه مطلوب شامل اثر زیبایی دلخواه با حداقل (و یا عدم وجود) اختلال عملکردی در نواحی درمانی و عدم بروز عوارض یا آثار ناخواسته دیگر می باشد.درجه مهار عضله با توکسین بوتولینوم با توجه به نوع درخواست بیمار و همچنین نیاز به حفظ عملکرد عضلانی در نواحی تحت درمان تعیین می گردد. برای مثال برخی بیماران تقاضای مهار کامل عضلات مجموعه گلابلایی با توکسین بوتولینوم جهت رفع کامل خطوط اخم را دارند درحالی که را داشته باشند.

درجات بالای مهار عضلانی معمولا در درمان نواحی فوقانی صورت انجام می گیرد تا نواحی تحتانی. در نواحی تحتانی صورت نیاز به مهار نسبی عضله است تا عضله قادر باشد برخی اعمال ضروری خود همچون خوردن، آشامیدن و صحبت کردن را انجام دهد. درمان های جایگزین توکسین بوتولینوم تنها درمان مورد تایید FDA در حال حاضر برای چین و چروک های دینامیک می باشد. سایر درمان های در دسترس برای چین و چروک های استاتیک شامل پیلینگ شیمیایی، میکرودرم ابریشن، ترکیبات جلدی موضعی مثل رتینوئید ها، لیزر های غیر تهاجمی برای انعقاد و سفت کردن بافت نرم (شامل مادون قرمز و رادیوفرکوئنسی)، لیزر های غیر تهاجمی برای بازآرایی کلاژن (مثل لیزر های 1320 نانومتر، 154 نانومتر و Q-Switched)، لیزرهای تهاجمی مثل لیزر های اربیوم (erbium) و دی اکسید کربن (CO2) و عمل های جراحی مثل درم ابریشن و جراحی پلاستیک می باشند.

موارد منع مصرف بوتاکس (کنترااندیکاسیون)

• حاملگی یا شیردهی
• عفونت فعال در مناطق تحت درمان (برای مثال هرپس سیمپلکس، آکنه پوستولی، سلولیت)
• سابقه اسکار هیپرتروفیک یا کلوئید
• اختلالات خونریزی دهنده (برای مثال ترومبوسیتوپنی، مصرف ضد انعقاد)
• اختلال ترمیم (برای مثال نقض ایمنی)
• آتروفی پوستی (برای مثال مصرف طولانی مدت استروئید دهانی، سندرم های ژنتیکی مثل سندرم اهلرز دانلوس)
• بیماری های پوستی فعال در ناحیه درمانی (مثل پسوریازیس، اگزما)
• حساسیت یا آلرژی به ترکیبات توکسین بوتولینوم (شامل سروتیپ A توکسین بوتولینوم، آلبومین انسانی، لاکتوز یا سوکسینات سدیم)
• آلرژی به ترکیبات Abobotulinum toxin A
• ضعف عضلانی بارز در نواحی درمانی (مثل فلج Bell، فلج اطفال)
• اختلالات عصبی مثل ALS (اسکلروز لترال آمیوتروفیک)، میاستنی گراویس، سندرم لامبرت ایتون و میوپاتی ها
• عدم توانایی در انقباض فعال عضلات ناحیه درمانی پیش از درمان
• جراحی چشمی یا اطراف چشمی در 6 ماه قبلی (مثل بلفاروپلاستی یا لیزر چشمی)
• مصرف داروهایی که سبب مهار هدایت عصبی عضلانی می شوند و ممکن است اثر توکسین بوتولینوم را تقویت کنند. (مثل آمینوگلیکوزید ها، پنی سیلامین، کینین، مهارکننده های کانال کلسیم)
• بیماری زمینه ای سیستمیک کنترل نشده
• شغل های نیازمنده تغییر چهره بدون اشکال (مثل بازیگر، خواننده)
• انتظارات نامعقول یا اختلال بدشکلی بدن

فواید

• تکنیک آسان با زمان اثر کوتاه
• ایمنی و تاثیر به ویژه در یک سوم فوقانی صورت
• رضایت بالای بیمار

معایب: طول اثر کوتاه در مقایسه با سایر پروسیجر های زیبایی (گرچه با تکرار درمان اثر آن ممکن است به شکل تجمعی باشد.) روش رقیق سازی بوتاکس زیبایی در ویال های 50-100 واحدی و به شکل پودر عرضه می گردد. جهت رقیق سازی مولف و تولید کننده استفاده از سالین فاقد نگهدارنده را توصیه می کنند. برخی از پزشکان از سالین واجد ماده نگهدارنده استفاده می کنند چرا که عقیده دارند ممکن است سبب کاهش احساس ناراحتی در هنگام تزریق گردد. حجم استانداردی برای رقیق سازی وجود ندارد. اثر بوتاکس بیشتر بستگی به تعداد واحد تزریقی دارد تا غلظت تزریق. گرچه حجم های با غلظت بیشتر (10 سی سی یا بیشتر) با افزایش میزان انتشار همراه بوده و در عوض خطر عوارض بیشتری را به همراه دارد.

به عنوان نمونه: روش رقیق سازی با ویال 100 واحدی بوتاکس به شرح زیر است

• با استفاده از یک سرنگ 5 سی سی و سر سوزن 18gauge حدود 4 سی سی از سالین استریل فاقد ماده نگهدارنده 0.9 درصد را بکشید.
• سوزن را با زاویه 45 درجه وارد ویال 100 واحدی بوتاکس نموده و سالین را با فشار روی پیستون سرنگ به آرامی تزریق کنید، تا سالین بر روی کناره های ویال جریان پیدا کند.
• به آرامی ویال بوتاکس را تکان دهید و تاریخ و ساعت رقیق سازی ویال را ثبت کنید.
• رقیق سازی پودر بوتاکس با 4 سی سی سالین سبب ایجاد ترکیبی با غلظت 100 واحدی توکسین بوتولینوم در هر 4 سی سی (100 واحد در 4 میلی لیتر) می گردد.

غلظت و دوز رقیق سازی

جهت مصارف زیبایی صورت و گردن از حجم های اندک محلول توکسین بوتولینوم رقیق سازی شده استفاده شده و بدین منظور یک سرنگ 1 سی سی بکار می رود. پزشک می بایست جهت تزریق دوز دقیق توکسین بوتولینوم از دوز دقیق موجود در سرنگ 1 سی سی آگاهی داشته باشد.با روش رقیق سازی ذکر شده در بالا و غلظت 100 واحد در 4 سی سی:

• 4 سی سی از بوتاکس رقیق شده 100 واحد توکسین دارد.
• هر 1 سی سی از بوتاکس رقیق شده 25 واحد توکسین دارد.
• هر 0.1 سی سی از بوتاکس رقیق شده 2.5 واحد توکسین دارد.

حجم های رایج رقیق شده با استفاده از ویال 100 واحدی بوتاکس و دوز توکسین در هر 0.1 سی سی از آن به شرح زیر است:

مشاوره زیبایی

شرح حال کامل شامل داروهای مصرفی، آلرژی ها، سابقه پزشکی (از جمله شرایط انجام پروسیجر)، سابقه پروسیجر های زیبایی (شامل پروسیجر های زیبایی کم تهاجمی همچنین جراحی های پلاستیک) و همچنین میزان رضایت بیمار از آنها و هر گونه عارضه جانبی و سابقه اجتماعی (شامل شغل هایی که در آنها تغییرات چهره نباید دستخوش تغییرات شود.) می بایست اخذ گردد.

در حالی که بیمار آینه ای در دست دارد نواحی مورد نظر وی را معاینه کنید و الویت مناطق را از نظر وی مشخص کنید. به هر گونه غیر قرینگی شامل ارتفاع نامتقارن ابرو توجه نموده آن را در پرونده ثبت نموده و عکس آن را هم بگیرید. در مورد انتخاب های درمانی، تعداد درمان های توصیه شده، نتایج احتمالی، انتظارات منطقی و واقع گرایانه و هزینه پروسیجر با بیمار صحبت کنید. در مورد خطرات و عوارض ناشی از پروسیجر با بیمار مشاوره نمایید.

برنامه درمانی زیبایی طرح ریزی شده برای بیمار را در پرونده ثبت نموده و از وی بخواهید تا فرم رضایت نامه را امضا کند. توصیه می گردد که تصاویر بیمار نیز ضمیمه پرونده گردد. تصاویر دینامیک و استاتیک بیمار پیش از تزریق توکسین و بوتولینوم گرفته شده و جهت مشخص شدن نتایج تصاویر 2 هفته بعد از درمان نیز اخذ می گردد.

هنگامی که برای بیمار تزریق توکسین بوتولینوم یا سایر درمان های تزریقی صورت می گیرد می توان جهت کاهش اضطراب بیمار از اصطلاحات غیر پزشکی یا به اصطلاح خودمانی (آشنا) برای بیمار استفاده کرد. نمونه های اصطلاحات مربوطه شامل موارد زیر هستند: