مدت زمان مرگ با خفگی

تنفس، به عنوان یکی از اعمال حیاتی بسیار مهم، اکسیژن مورد نیاز سلول‌های بدن را تامین می‌کند. با توجه به عدم ذخیره اکسیژن در بدن باید تنفس استمرار داشته باشد.
لازمه برقراری تنفس به طور عمده وجود اکسیژن کافی در محیط و باز بودن و سالم بودن راه‌های هوایی می‌باشد. بنابراین هرگاه بنا به دلایلی در انتقال اکسیژن به ریه‌ها و جذب آن توسط گردش خون اختلالی ایجاد شود، فرد دچار مشکلات شدید تنفسی شده، در آستانه خفگی و خطر مرگ قرار می‌گیرد.
از آنجا که یکی از وظایف امدادگر شیوه صحیح برخورد با مصدومی است که دچار خفگی و اختلالات تنفسی شده است در این فصل شما را با خفگی و شایع‌ترین این اختلالات مانند جسم خارجی در راه تنفس، غرق شدگی، خفگی با گاز‌های سمی، نشانه‌های عمومی خفگی، فشردگی راه هوایی، علائم و نشانه‌ها و اقدامات لازم در هر مورد آشنا خواهیم‌کرد.

خفگی چه زمان رخ می دهد:

خفگی زمانی رخ می‌دهد که بافت‌های بدن به اکسیژن کافی دسترسی نداشته باشند. در صورتی که به مدت سه دقیقه اکسیژن به مغز نرسد، بسیاری از سلول‌های حیاتی مغز نابود می‌شوند.

عوامل مختلفی می توانند باعث بروز خفگی شوند که عبارت اند از:
الف) نرسیدن اکسیژن به بدن به علت مسدود شدن راه تنفسی: فشرده شدن راه تنفسی، وجود مایعات در راه تنفس، افتادن زبان به عقب گلو در مصدوم بیهوش، اجسام خارجی در مجرای تنفسی و . . .
ب) عواملی که بر روی مغز یا اعصاب تنظیم کننده دستگاه تنفس اثر می‌گذارند: برق گرفتگی، مسمومیت‌ها، استنشاق گاز‌های سمی و برخی بیماری . . .
پ) کاهش مقدار اکسیژن موجود در هوا: صعود به قله‌های مرتفع، تنفس در چاه‌ها یا تونل‌ها، غواصی در عمق زیاد . . .

علائم و نشانه های عمومی خفگی:

عبارتند از: اشکال در تنفس افزایش تعداد و عمق تنفس،‌ خر‌خر کردن، کف کردن دهان، کبودی لب‌ها و بستر ناخن‌ها، گیجی، حواس‌پرتی و گاهی اوقات قطع تنفس و بیهوشی.

مدت زمان مرگ با خفگی

مدت زمان مرگ با خفگی بستگی به عوامل مختلفی دارد که به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

• نوع و مکان خفگی
  فشار مستقیم گردن (مثل strangulation) زودتر مغز را از اکسیژن محروم می‌کند نسبت به انسداد غذایی.

• وضعیت جسمی و سن فرد
  کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری قلبی یا ریوی در برابر خفگی آسیب‌پذیرترند.

• موقعیت محیطی
  فضای بسته، مصرف گاز یا دود، و غلظت اکسیژن پایین، عملکرد تنفس مصنوعی را پیچیده‌تر می‌کند.

• واکنش به موقع و اقدامات کمک‌رسانی
  احیای فوری قلبی–ریوی و تنفس دهان‌به‌دهان در ۴ تا ۶ دقیقه نخست، می‌تواند نجات‌بخش باشد.

علائم مرگ در اثر خفگی

• توقف تنفس و پالس
• آبی شدن پوست و لب‌ها (سیانوز)
• عدم پاسخ‌دهی به تحریک
  در این وضعیت، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت و احیای قلبی–ریوی سریع آغاز شود.

انواع خفگی و سرعت مرگ مرتبط با آن

چرا تعیین مدت زمان مرگ مهم است؟

• هنگام خفگی، مغز تنها چند دقیقه اکسیژن ذخیره دارد. اگر کمک‌رسانی (مانند تنفس مصنوعی) تا قبل از پایان این زمان طلایی صورت نگیرد، آسیب مغزی دائمی یا مرگ رخ می‌دهد.
• انواع خفگی (مانند انسداد مجاری هوایی، غرق‌شدگی، یا فشار خارجی) هر کدام سرعت متفاوتی در کاهش اکسیژن دارند؛ ولی اکثراً در کمتر از ۴الی۶ دقیقه خطرناک‌اند.
• تشخیص سریع نوع خفگی و شروع سریع اقدامات می‌تواند تفاوت بین حیات و مرگ را رقم بزند.

تعریف غرق شدگی 

ورود آب به راه‌های هوایی می‌تواند منجر به خفگی و اختلالات شدید تنفسی شود. شیوع غرق شدگی در کودکان و پسران نوجوان و در تابستان بیشتر است. اقدامات اولیه در مورد فرد غرق شده را حتی در صورت بروز علائم واضح مرگ (از قبیل مردمک‌های ثابت و گشاد) انجام دهید.

زیرا ممکن است مصدوم هنوز محتاج انجام کمک‌های اولیه باشد، در بررسی‌های انجام شده، ملاحظه شده است که انجام اقدامات اولیه در برخی از غرق شدگان با مردمک‌های ثابت و گشاد نه تنها منجر به زنده ماندن آن‌ها گردیده بلکه هیچ عارضه‌ای نیز در آن‌ها مشاهده نشده است.

در عین‌حال هر چه حرارت آب پایین‌تر باشد، شانس زنده ماندن فرد غرق شده بیشتر است. زیرا در حرارت پایین قلب می‌تواند برای مدت طولانی‌تری بدون تپش زنده بماند، ولی خطر سرما زدگی در شرایط فوق افزایش می‌یابد.
به جز در موارد فوق که ورود آب به شش‌ها باعث خفگی می‌شود، نوع دیگری از غرق شدن موسوم به غرق شدن خشک وجود دارد که عبارت است از انقباض موضعی (اسپاسم) گلو که منجر به تنگی مجرای تنفس شده و باعث خفگی می‌گردد.

غریق کیست؟

غریق را معمولا در آب می‌یابیم. ممکن است دهان او پر از شن یا یا گل‌و‌لای باشد (اگر در دریا یا رودخانه غرق شده باشد) علائمی که در مصدوم مشاهده می‌شود عبارتند از:
لب‌ها و زیر ناخن‌ها او کبود است. تنفس و حرکات سینه و شکم وجود ندارد و در صورت وجود تنفس، تنفس وی با خرخر همراه است.

اقدامات اولیه

مصدومی که در حال غرق شدگی است اگر به ساحل یا کناره استخر نزدیک است سعی کنید از وسیله‌ای مانند یک پارو، شاخه درخت، چوب ماهیگیری و یا اشیاء محکم دیگر استفاده کرده و به سمت مصدوم نگه‌دارید.
مطمئن شوید که زیر پایتان محکم و سفت است و به داخل آب لیز نمی‌خورید. وقتی مصدوم وسیله را گرفت او را به سمت ساحل بکشید.
اگر مصدوم آنقدر دور است که نمی‌تواند وسیله را بگیرد، راه دیگر پرتاب چیزی به سوی اوست.
بهترین وسیله برای پرتاب، طناب است.

برای این کار یک طناب یا ریسمان بلند را به یک که شناور می‌ماند مانند تیوپ نجات، یونولیت، ظروف پلاستیکی دردار ببندید. وسیله را به سوی مصدوم پرتاب کنید. وقتی که مصدوم وسیله شناور را گرفت او را به سوی ساحل بکشید.
اگر مصدوم هوشیار نیست و با طناب هم نمی‌توان به او دست یافت، لازم است جهت دستیابی سریع با قایق و یا با شنا کردن با استفاده از یک تخته شناور به سوی او برویم.

هرگز سعی نکنید به سمت فرد در حال غرق شدن بروید مگر این که:

• شناگر خوبی باشید و. . . . . .
• تکنیک‌های نجات غریق را به طور خاص آموزش دیده باشید و. . . . . . .
• وسایل شخصی شناور ماندن روی آب را بپوشید و. . . . . . . .
• توسط غریق نجات‌های دیگر همراهی شوید.

در صورت رعایت اصول فوق مراحل زیر را در مورد مراقبت از مصدومین دچار غرق شدگی انجام دهید:

1- مصدوم را از درون آب هر چه سریع‌تر و ایمن‌تر خارج کنید. اگر مشکوک به آسیب ستون فقرات هستید او را در حالت بی‌حرکت با نگه‌داشتن سر و گردن در امتداد ستون فقرات حفظ کنید و سپس قبل از خارج کردن مصدوم از آب او را به یک تخته پشتی ببندید.

2- اگر مصدوم را در وضعیت صورت رو به پایین یافتید، سر و گردن او را توسط بازوان بی‌حرکت کنید. سپس او را به آرامی بچرخانید به طوری که سر و صورت رو به بالا قرار گیرد.

3- تنفس دهان به بینی او را از اولین برخورد با غریق شروع کنید، در صورتی که توان دارید در همان حالی که او را به خشکی می‌کشانید، گهگاه به او تنفس بدهید.

4- زمانی که مصدوم را به خشکی رساندید، مجددا تنفس او را بررسی کنید. در صورت عدم وجود تنفس عملیات احیای قلبی ـ ریوی را هر چه سریع‌تر آغاز کنید و وقتی آن را شروع کردید، دیگر متوقف نکنید،‌ حتی اگر مصدوم برای دقایق طولانی (حتی 40 دقیقه) در آب مانده باشد.

فراموش نکنید:

حرکات فوق نباید بی‌دلیل و در هر موردی انجام شوند، بلکه در موارد استثنائی به انجام آن‌ها نیاز داریم و آن زمانی است که تورم معده آنقدر زیاد باشد که به طور واضح در تنفس مصنوعی اشکال ایجاد نماید.
فردی که داخل آب کم عمق شیرجه رفته و در اثر اصابت سر به کف زمین هوشیاری خود را از دست داده است، احتمال زیادی وجود دارد که نخاع گردنی او آسیب دیده باشد. بنابراین در جابه‌جا نمودن مصدوم دقت نمایید.
ورود حتی مقادیر اندک آب به ریه می‌تواند در چند ساعت بعد سبب عوارض مرگباری شود.

بنابراین هر غریقی، حتی اگر هوشیار است و به خوبی تنفس می‌کند باید سریعا به بیمارستان انتقال یابد.

فشرده شدن گلو

فشرده شدن گلو عبارت است از وارد آمدن فشار روی گلو و بسته شدن مجرای تنفس توسط یک شی تنگ مانند شال‌گردن یا طناب که موجب نرسیدن هوا به ریه‌ها می‌شود. این عمل ممکن است به طور عمدی انجام شود مانند شخصی که مورد حمله قرار گرفته است یا ممکن است غیر‌عمد باشد. به طور مثال شال‌گردن شخص در جای گیر کند.

علائم و نشانه ها

• بروز علائم و نشانه‌های عمومی خفگی.
• برافروختگی صورت و گردن همراه با برجسته شدن سیاهرگ‌های گردن.
• شیء خارجی ممکن است هنوز هم در اطراف گردن قابل مشاهده باشد مانند یک شال گردن یا ممکن است اثر فرورفتگی آن روی پوست نمایان باشد، مانند اثر سیم.

اقدامات اولیه

عامل ایجاد کننده خفگی را رفع کنید حتی اگر نشانه‌ای از حیات در مصدوم دیده نمی‌شود، اگر مصدوم به دار آویخته شده، بدن او را بگیرید و وزن او را روی بدن خود بیندازید، طناب را از اطراف یا بالای گره ببرید، زیرا باز کردن آن طول می‌کشد و همچنین گره از نظر پزشکی قانونی ارزش دارد.
در صورت امکان مصدوم را روی سطح صاف بخوابانید. چنانچه بیهوش است ولی به طور عادی نفس می‌کشد او را در وضعیت بهبود قرار دهید. در غیر این صورت عملیات احیای قلبی ـ ریوی را شروع کنید.

راهکارهای پیشگیری و کمک‌رسانی اولیه

• در تماس با گاز مونوکسیدکربن: نصب دتکتور، تهویه مناسب

• در مواجهه با مسمومیت یا انسداد راه هوایی: فوراً تنفس مصنوعی و در صورت امکان CPR

• در نهایت، انتقال فوری مصدوم به مرکز درمانی برای ادامه درمان

سخن پایانی

از اهمیت سوال مدت زمان مرگ با خفگی و اختلالات تنفسی نمی‌توان کمتر گرفت: چند دقیقه تا پایان حیات تفاوت ایجاد می‌کند. هر نوع خوابیدن ناگهانی بعد از خفگی (آپنه، مسمومیت، فشار خارجی یا انسداد غذایی) می‌تواند به مرگ منجر شود، مگر اینکه اقدام فوری و دقیق صورت گیرد. شناخت صحیح علائم، اجرای دادن تنفس مصنوعی در چند دقیقه نخست و انتقال سریع به بیمارستان، شانس زندگی را به‌شدت افزایش خواهند داد.

سوالات متداول

1. چقدر طول می‌کشد مغز بدون اکسیژن آسیب ببیند؟
   طبق منابع معتبر، با محرومیت از اکسیژن بیش از ۴ تا ۶ دقیقه، امکان آسیب مغزی شدید یا مرگ بسیار بالا می‌رود.
2. فرق خفگی و strangulation چیست؟
   خفگی ممکن است به دلیل انسداد راه هوایی داخلی باشد؛ اما در strangulation، فشار خارجی گردن باعث قطع جریان خون می‌شود—و اغلب سریع‌تر موجب مرگ می‌شود.
3. اگر فرد هوشیاری خود را از دست داد چه کنیم؟
   سریع، احیای قلبی–ریوی (CPR)، تنفس مصنوعی و انتقال فوری به اورژانس ضروری است.
4. چند دقیقه زنده ماندن بدون تنفس امکان‌پذیر است؟
   در شرایط طبیعی، بدن بین ۲ تا ۳ دقیقه توان مقاومت بدون تنفس دارد، اما خطر آسیب مغزی از دقیقه چهارم بالا می‌رود.
5. آیا خوابیدن بعد از خفگی خطرناک است؟
   بله؛ در حالت آپنه یا مسمومیت با گاز، خوابیدن می‌تواند موجب تداوم توقف تنفس و منجر به مرگ شود.