درجه بندی زخم بستر

زخم بستر یا همان زخم فشاری (Pressure ulcer) در اثر فشار طولانی مدت روی یک یا چند ناحیه از بدن به وجود می‌آید. متخصصین زخم برای تشخیص و درمان این مدل زخم، آن را درجه بندی می‌کنند. به طور کلی زخم بستر به 4 درجه تقسیم می‌شود.
درجه اول یعنی زخم سطحی و خفیف و درجه 4 به عنوان عمیق و خطرناک‌ترین زخم بستر شناخته می‌شود. در ادامه مقاله همراه ما باشید تا با در نظر گرفتن مباحث تخصصی دوره زخم، بیشتر با درجه بندی زخم بستر و روش‌های جلوگیری از بروز آن‌ها آشنا شویم.

زخم بستر چیست و درجه بندی آن چه کمکی به ما می کند؟

زخم بستر نوعی جراحت به شمار می‌رود که در اثر ورود فشار و نیرو برای طولانی مدت بر یک قسمت از بدن ایجاد می‌شود. درجه بندی زخم بستر را می‌توان به 4 قسمت تقسیم کرد که از کم به زیاد، نشان دهنده میزان وخامت زخم بیمار می‌باشد. توصیه پزشکان متخصص زخم، جلوگیری از این عارضه است ولی در صورت بروز آن، باید یک سری اقدامات توسط متخصصین زخم صورت گیرد.

درجه بندی زخم بستر و مراحل آن

در این بخش به نقل از مقالات معتبر سایت https://www.ncbi.nlm.nih.gov می‌پردازیم به درجه بندی زخم فشاری یا همان زخم بستر و مراحل پیشروی آن:

1. زخم بستر درجه یک

درجه یک زخم بستر، بسیار خفیف و سطحی است. این نوع زخم‌ها در لایه بالایی پوست خود را با علائمی همچون درد، سوزش، خارش یا لکه‌های رنگی نشان می‌دهند. در صورت مشاهده زخم بستر درجه 1، سعی کنید که پوزیشن بیمار را تغییر دهید تا فشار از روی ناحیه مورد نظر به ناحیه‌ای دیگر منتقل شود.

همچنین استفاده از تشک‌های مخصوص جلوگیری یا درمان زخم بستر می‌تواند به شما کمک کند. زخم را با بتادین ضدعفونی کرده و حالت بیمار را هر 2 ساعت یکبار تغییر دهید. اگر بیمار شما روی ویلچر نشسته است، هر 15 دقیقه یکبار تغییر موقعیت بیمار را انجام دهید.

2. زخم بستر درجه دو

هنگامی که زخم بستر شروع می‌کند تا در لایه‌های زیرین پوست نفوذ کند، وارد درجه یا مرحله دوم می‌شویم. علائم آن شامل پوست کنده شده، زخم باز و دردناک، تاول‌های چرکی و ترشح چرک می‌باشند. برای درمان زخم فشاری، همان اقدامات ذکر شده در درجه اول را انجام دهید.

البته شستشو زخم با آب و نمک در این مرحله توصیه می‌شود. فراموش نکنید که قبل از شستشو به بیمار مسکن داده باشید تا درد ناشی از قرارگیری نمک روی زخم، بیمار را آزار ندهد. درمان زخم بستر درجه 2 بین 3 الی 21 روز طول خواهد کشید.

3. زخم بستر درجه سه

هنگامی که عمق زخم بیشتر شده و به لایه چربی برسد، دیگر اقدامات خانگی جواب نمی‌دهد و بیمار باید تحت نظر متخصص قرار گیرد. علائم زخم بستر درجه سه شامل بوی بد، ظاهری همچون گودال روی زمین، عفونت و سیاهی زخم می‌باشند. گاهاً درمان این دسته زخم‌ها تا 4 ماه زمان می‌برد.

4. زخم بستر درجه چهار

درجه آخر از زخم بستر یعنی درجه چهارم، به عنوان خطرناک‌ترین آن‌ها شناخته می‌شود. در بدترین حالت، این زخم روی عضلات و رباط‌های بدن بیمار تاثیر گذاشته و آسیب‌های بزرگی به آن‌ها وارد می‌کند. از علائم زخم بستر درجه 4 می‌توان به مواردی همچون ظاهری عمیق و پهناور، ظاهری سیاه و تیره، احتمال دارد امکان مشاهده استخوان، عضله و رباط‌ها اشاره کرد.

اگر بیمار شما به این درجه بندی زخم بستر رسیده باشد، باید سریعاً به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید. احتمال زیاد، تنها راه برای درمان این دسته از زخم‌های فشاری، جراحی باشد. درمان زخم بستر درجه چهار، گاهاً تا چند سال زمان می‌برد.

5. دیگر مدل زخم بستر که درجه ندارند

با توجه به مقالات تخصصی سایت https://harvesthealthcare.co.uk برخی از زخم‌های بستر، در 4 درجه اصلی قرار نمی‌گیرند:

• زخم‌های مشکوک به بافت عمیق
  این مدل زخم را به اختصار SDTI یعنی (Suspected Deep Tissue Injury) نیز می‌نامند. به شرایطی گفته می‌شود که ظاهر زخم بستر شما مانند درجه 1 و 2 است ولی در باطن، درجه 3 یا 4 است و به لایه‌های عمیق بدن نفوذ کرده است.
• زخم غیر قابل درجه بندی
  انتهای هر زخمی را که نتوان مشاهده کرد، در دسته زخم‌های بستر غیر قابل درجه بندی قرار می‌گیرد. برای مشخص کردن درجه آن‌ها، پزشک متخصص باید به طور اصولی ناحیه را تمیز کند و با ابزار مخصوص، درجه زخم را مشخص کند.

چطور از بروز زخم بستر جلوگیری کنیم؟

در این بخش، روش‌هایی که می‌توان با بهره مندی از آن‌ها، از بروز زخم بستر جلوگیری کرد را معرفی خواهیم کرد:

1. هر 2 ساعت یکبار، پوزیشن بیمار را تغییر دهید. مثلا 2 ساعت روی پشت، 2 ساعت روی شکم و 2 ساعت روی پهلو.
2. از تشک‌های مخصوص (مواج یا طبی) برای زیر بیمار خود استفاده کنید.
3. بدن بیمار را به طور منظم بررسی کنید و در صورت مشاهده علائمی از زخم بستر، آن را همان ابتدا از بین ببرید.
4. از اقلام جانبی مانند دستگیره فشاری، بالشت پاشنه یا مچ پا استفاده کنید.
5. پوست بیمار باید تمیز و خشک بماند.
6. انجام حرکات ورزشی یا کششی روی تخت برای بیمار توصیه می‌شود. (مثل بالا بردن دست یا پای بیمار برای چند ثانیه)
7. ماساژ درمانی با روغن‌های گیاهی.

جمع بندی

همانطور که در این مقاله مطالعه کردید، درجه بندی زخم بستر به ما کمک می‌کند تا از وضعیت سلامتی بیمار خود آگاهی داشته باشیم و در صورت نیاز، اقدامات خانگی یا کلینیکی را برای او انجام دهیم. درجه بندی زخم فشاری به 4 مرحله تقسیم می‌شود که هرچه درجه بالا رود، وخامت اوضاع نیز بیشتر می‌شود.

سوالات متداول درجه بندی زخم بستر

1. زخم بستر درجه یک چیست؟
   زخمی خفیف و سطحی که در حد درد و سوزش جزئی، بیمار را آزار می‌دهد.
2. زخم بستر درجه دو چیست؟
   هنگامی که زخم شروع به نفوذ درون لایه‌های زیرین پوست کند، وارد درجه دوم زخم بستر شده‌ایم.
3. زخم بستر درجه سه چیست؟
   اگر زخم به بافت چربی زیر پوست برسد، ترشح چرک و بوی بدن داشته باشد، وارد درجه سوم زخم‌های فشاری شده‌ایم.
4. زخم بستر درجه چهار چیست؟
   درجه 4 آخرین درجه زخم بستر می‌باشد که در واقع بدترین شرایط ممکن است. در این مرحله زخم به عضله و رباط‌های بیمار رسیده است و ظاهری مشکی رنگ به خود گرفته است.