انواع بخیه ها | 6 نوع از بخیه های جراحی در پزشکی
بخیهزنی یا «سوجور» یکی از مهارتهای اساسی در جراحی است که برای بستن زخمها و تسریع فرآیند بهبودی با کمترین عوارض انجام میشود. در این مقاله، به بررسی انواع بخیه ها، تکنیکهای مختلف و کاربردهای آنها در زمینههای مختلف پزشکی در دوره زخم میپردازیم.
انواع بخیه (انواع سوچور)
اگرچه انواع مختلف بخیه وجود دارد اما به طور کلی بخیهها به 3 دسته بخیههای آپوزیشنال، بخیههای کششی و اینورتینگ تقسیم میشوند که ممکن است به صورت منفرد، ممتد یا الکینگ زده شوند.
بخیه های منفرد(غیرممتد)
بخیههای منفرد، بخیههای تکیای هستند که در یک ردیف زده میشوند و هر کدام از بخیهها دارای یک گره جداگانه میباشند. مهمترین خصوصیات بخیههای منفرد به شرح زیر است:
• انتهای هر بخیه بعد از گره زدن توسط قیچی نخ بریده میشود و هر بخیه با بخیه بعد ارتباط فیزیکی ندارد.
• هر یک از بخیهها ،کشش جداگانهای به بافت وارد میکنند و فشار هر بخیه را میتوان در هنگام زدن آن ،تعیین نمود.
• یک خط بخیه منفرد استحکام بالایی دارد زیرا در صورت باز شدن یکی از بخیهها ،بخیههای دیگر لبههای زخم را در کنار یکدیگر نگه خواهند داشت.
• این بخیهها بسیار محکم و مطمئن به حساب میآیند و معمولا در پوست ،فاشیا و زیر جلد استفاده میشوند.
• نفوذ اجسام خارجی به زخم در این روش بیشتر است
بخیه های ممتد(رانینگ)
بخیههای ممتد بخیههایی هستند که نخ بدون بریدن تا رسیدن به انتهای دیگر زخم ادامه داده میشود. در این روش، نخ فقط در ابتدا و انتهای زخم گره زده میشود. مهمترین خصوصیات بخیههای ممتد به شرح زیر است:
• سرعت یک امتیاز بزرگ در زدن بخیههای ممتد است زیرا میتوان تمام سطح زخم را با یک نخ ،بخیه نمود و با زدن یک گره آن را به پایان رساند.
• در این روش نخ کمتری در بافت باقی میماند.
• در برخی از انواع بخیههای ممتد، از اعمال کشش در چند نقطه در طول زخم استفاده میشود.
• خارج کردن این بخیهها آسان است و هموستاز مناسبی ایجاد میکند.
• فشار مختصری بر روی لبههای زخم وارد میشود و در صورت بستن محکم بخیهها ،در جریان خون لبه زخم اختلال ایجاد میشود و ممکن است سبب اختناق بافت شود.
• قدرت استحکام بخیههای ممتد در تمام طول خط بخیه به طور یکسان پخش میشود. اگر یکی از بخیه ها باز شوند،سایر بخیهها نیز باز خواهند شد.
• احتمال چروک شدن خط بخیه در پوست وجود دارد.
• این بخیه در دوختن فاشیا، پریتوئن، زیرجلد و پوست کاربرد دارند
بخیه الکینگ یا فورد اینترالکینگ
بخیه الکینگ نوعی بخیه ممتد است که در آن سوزن بخیه از درون بخیه قبلب عبور داده و قفل شده و سپس در انتها گره زده میشود .مهمترین خصوصیات بخیههای الکینگ به شرح زیر است:
• احتمال برگشت لبههای زخم نسبت به بخیه ممتد بیشتر است و کشش پوست کمتر است.
• فشار بیشتری به بافت وارد میشود و میتوان فشار هر یک از بخیهها را با تنظیم میزان کشش نخ کنترل نمود.
بخیه های آپوزیشنال
در بخیههای آپوزیشنال ،دولبه زخم بعد از بخیه شدن در کنار هم قرار میگیرند.در ادامه انواع بخیههای آپوزیشنال معرفی شده است.
بخیه ساده(رو در رو)ممتد و الکینگ انجام میشود که در ادامه هر یک توضیح داده شده است.
این نوع بخیه به شیوههای منفرد، ممتد و الکینگ انجام میشود که در ادامه هر یک توضیح داده شده است
بخیه منفرد ساده
خصوصیات
• رایجترین روش بخیه میباشد و تاکنون به عنوان محکمترین و مطمئنترین بخیه شناخته شده است.
• انجام آن راحت و آسان است.
• اختلال در گردش خون کمتر ایجاد می شود.
• احتمال ایجاد اسکار بیشتر است.
کاربرد
استفاده از بخیه ساده منفرد بسیار رایج است و روشی استاندارد برای بستن و اتصال اپیدرم در مواردی است که زخم تحت حداقل کشش یا فاقد کشش باشد. همچنین، به عنوان بخیه کمکی و ثانویه در حمایت از بخیههای عمقی و سایر روشهای بخیه استفاده میشود.
تکنیک
مراحل بخیه زدن به روش ساده منفرد به شرح زیر است:
1 -یک لبه زخم را با فورسپس بالا بکشید و سوزن را عمود بر اپیدرم در محلی که دارای فاصله مناسبی از لبه زخم باشد، باحرکت روان مچ وارد کنید طوری که عمق مناسبی از پوست را پوشش دهد. در این مرحله تقریبا نصف شعاع سوزن باید خارج از پوست باشد و با لبه زخم فاصله داشته باشد تا امکان خروج سوزن در طرف مخالف با فاصله برابر از لبه زخم فراهم شود.
2 -بعد از خروج سوزن از لبه زخم، ابتدا سوزن را با فورسپس گرفته و به بالا بکشید و سپس سوزن گیر را آزاد نمایید(سوزن باید به طور کامل از پوست خارج شود).سوزن را مجددا بر روی سوزنگیر بارگذاری کنید. لبه دیگر زخم را با فورسپس گرفته و با حرکت مچ دست سوزن را با زاویه 90 درجه از روبروی محل ورود سوزن در مرحله 1 خارج کنید، طوری که سوزن در هر لبه زخم به فاصله یکسان از زخم وارد و خارج شود و در هر دو سمت دارای عمق برابر باشد.
3 -پس از خروج سوزن از لبه زخم، دو انتهای نخ را به یکدیگر گره بزنید تا لبههای زخم به هم نزدیک شوند.
4 -پس از زدن گره اول، اقدام به زدن گره دوم نمایید و در صورت نیاز تعداد گرهها را افزایش دهید.
5 -اضافه نخ را با استفاده از قیچی نخ برش دهید
6 -مراحل 1 تا 5 را تکرار نمایید تا تمام سطح برش یا زخم بسته شود.
بخیه ممتد ساده
کاربرد
به منظور اتصال اپیدرم در مواردی استفاده میشود که زخم تحت کشش باشد (مانند پارگی). همچنین به منظور تنظیم اتصال اپیدرم زخم در مواردی که کشش در پی استفاده از بخیههای پوستی تغییر یافته است، مورد استفاده قرار میگیرد .
تکنیک
مراحل بخیه زدن به روش ممتد ساده به شرح زیر می باشد:
1 -یک لبه زخم را با کمک فورسپس بالا بکشید و سوزن را عمود بر اپیدرم در محلی که دارای فاصله مناسبی از زخم باشد ،با حرکت روان مچ وارد کنید طوری که عمق مناسبی از پوست را پوشش دهد . در این مرحله تقریبا نصف شعاع سوزن باید خارج پوست باشد و با لبه زخم فاصله داشته باشد تا امکان خروج سوزن در طرف مخالف با فاصله برابر از لبه زخم فراهم شود.
2 -بعد از خروج سوزن از لبه یک زخم، ابندا سوزن را با فورسپس گرفته و بالا بکشید و سپس سوزن گیر را آزاد نمایید. سوزن رامجددا بر روی سوزن بارگذاری کنید. لبه دیگر زخم را با فورسپس گرفته و با حرکت مچ دست سوزن را با زاویه 90 درجه از روبروی محل ورود سوزن در مرحله 1 خارج کنید، طوری که سوزن در هر دو لبه زخم با فاصله یکسان از زخم وارد و خارج شود و در هر دو سمت دارای عمق برابر باشد.
3 -پس از خروج سوزن از لبه زخم، دو انتهای نخ را به یکدیگر گره بزنید تا لبههای زخم به هم نزدیک شوند. اضافه قسمت کوتاه نخ را قیچی کنید و قسمت بلند را جهت ادامه کار نگه دارید.
4 -سوزن را مجددا بر روی سوزنگیر بارگذاری کنید، از سمتی که سوزن را برای بخیه اول وارد کردهاید، سوزن را عمود بر اپیدرم در محلی که دارای فاصله مناسبی از لبه زخم باشد، با حرکت روان مچ وارد کنید طوری که عمق مناسبی از پوست را پوشش دهد.
5 -مراحل 1و 2 را تا زمانی که تمام سطح زخم بسته شود ادامه دهید.
6 -پس از آن که تمام سطح زخم بخیه زده شد، قسمتی از آخرین بخیه را شل کرده تا یک لوپ تشکیل شود و قسمت بلند باقیمانده نخ را به آن گره بزنید.
7 -اضافه نخ را با قیچی برش دهید
بخیه الکینگ ممتد ساده
کاربرد
این نوع بخیه نیز برای اتصال اپیدرمال بوده و مواردی قابل استفاده است که زخم کوچک و تحت کشش جزئی باشد. به طور معمول به منظور کنترل خونریزی و ایجاد کشش برابر در تمام حلقههای بخیه ممتد، استفاده میشود. همچنین برای آناستوموز مجاری و نیز سوچور رحم در سزارین به کار میرود.
تکنیک
مراحل بخیه زدن به روش الکینگ ممتد ساده به شرح زیر می باشد:
1 -یک لبه زخم را با فورسپس بالا بکشید و سوزن را عمود بر اپیدرم در محلی که دارای فاصله مناسبی از لبه زخم باشد، با حرکت روان مچ وارد کنید طوری که عمق مناسبی از پوست را پوشش دهد. در این مرحله تقریبا نصف شعاع سوزن باید خارج از پوست باشد و با لبه زخم فاصله داسته باشد تا امکان خروج سوزن در طرف مخالف با فاصله برابر از لبه زخم فراهم شود.
2 -بعد از خروج سوزن از یک لبه زخم ،ابتدا سوزن را با فورسپس گرفته و سپس سوزنگیر را آزاد نمایید (سوزن باید به طور کامل خارج شود). سوزن را مجددا بر روی سوزن گیر بارگذاری کنید. لبه دیگر زخم را با فورسپس گرفته و با حرکت مچ دست سوزن را با زاویه 90 درجه از روبروی محل ورود سوزن در مرحله 1 خارج کنید، طوری که سوزن در هر دو لبه زخم به فاصله یکسان از زخم وارد و خارج شود و در هر دو سمت دارای عمق برابر باشد.
3 -پس از خروج سوزن از لبه زخم، دو انتهای نخ را به یکدیگر گر بزنید تا لبه های زخم به هم نزدیک شوند. اضافه قسمت کوتاه را قیچی کنید و قسمت بلند را جهت ادامه کار نگه دارید.
4 -سوزن را مجددا بر روی سوزن گیر بارگذاری کنید. قسمت پروگزیمال نخ را با دست به شکل لوپ در آورده و از سمتی که سوزن را برای بخیه اول وارد کرده اید، سوزن را عمود بر اپیدرم در محلی که دارای فاصله مناسبی از لبه زخم باشد، با حرکت روان مچ وارد کنید طوری که عمق مناسبی از پوست را پوشش دهد.
5 -هنگام خروج سوزن از لبه مخالف، آن را از درون لوپ رد کرده و سپس با فورسپس و یا سوزن گیر، سوزن را به سمت بالا بکشید تا نخ قفل شود. در این قسمت، فورسپس یا سوزنگیر نیز باید از درون لوپ وارد شوند.
6 -مراحل 4 و 5 را تکرار کنید تا کل زخم بسته شود.
7 -پس از آن که تمام سطح زخم بخیه زده شد، قسمتی از آخرین بخیه را شل کرده و آن را به باقیمانده نخ گره بزنید.
8 -اضافه نخ را با استفاده از قیچی برش دهید
انواع بخیه زیبایی
بخیه یکی از روشهای پرکاربرد در جراحیهای زیبایی است که به منظور رفع خطوط و چین و چروکهای صورت، گردن، دست و پا و همچنین برطرف کردن آسیبهای پوستی مانند زخمها، جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی انجام میشود. در این مقاله، انواع بخیه زیبایی را بررسی خواهیم کرد.
1.بخیه متقاطع
بخیه متقاطع، یکی از رایجترین انواع بخیه است که در جراحیهای زیبایی و جراحیهای ترمیمی استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه متقاطع، به دلیل سادگی اجرا و ایجاد جراحات کمتر، برای جراحیهای کوچک و سطوح صافی پوست مناسب است.
2.بخیه زیگزاگ
بخیه زیگزاگ، یکی دیگر از انواع بخیه زیبایی است که برای ترمیم آسیبهای پوستی مانند زخمها و شکستگیهای پوست استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه زیگزاگ، به دلیل اینکه در صورت تمایل به جدیدترین تکنولوژیها مانند لیزر قابل حذف است، برای جراحیهای بزرگ و با سطح نامنظم پوست مناسب است.
3.بخیه مخملک
بخیه مخملک، یک نوع بخیه زیبایی است که برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه مخملک، به دلیل اینکه بر روی پوست نمیآید و باعث ایجاد خطوط کمتر میشود، برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست مناسب است.
4.بخیه تک
بخیه تک، یک نوع بخیه زیبایی است که در جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه تک، به دلیل اینکه بر روی پوست نمیآید و باعث ایجاد خطوط کمتر میشود، برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست مناسب است.
5.بخیه مستقیم
بخیه مستقیم، یک نوع بخیه زیبایی است که برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه مستقیم، به دلیل سادگی اجرا و ایجاد جراحات کمتر، برای جراحیهای کوچک و سطوح صافی پوست مناسب است.
5.بخیه فرانسوی
بخیه فرانسوی، یک نوع بخیه زیبایی است که برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست استفاده میشود. این نوع بخیه با استفاده از نخهای قابل جذب، در قسمتهای پوست که به دلیل جراحی باید به هم چسبیده شوند، انجام میشود. بخیه فرانسوی، به دلیل اینکه بر روی پوست نمیآید و باعث ایجاد خطوط کمتر میشود، برای جراحیهای پلاستیکی و ترمیمی پوست مناسب است.
کاربردهای بخیه در پزشکی
- جراحی زیبایی: استفاده از بخیههای ظریف برای کاهش جای زخم.
- جراحی عمومی: بستن برشهای ایجاد شده حین جراحی.
- زایمان سزارین: بخیههای جذبی برای بستن لایههای داخلی شکم.
- زایمان طبیعی: ترمیم پارگی پرینه با بخیههای ظریف.
- دندانپزشکی: بخیههای جذبی در جراحیهای دهانی.
- درمان زخمهای پوستی: بسته به عمق زخم، از بخیه سطحی یا عمقی استفاده میشود.
زمان جذب یا کشیدن بخیهها
- بخیه ویکریل: جذب در حدود 2 الی 3 هفته
- بخیه کرومیک: جذب در 7 تا 10 روز
- بخیه نایلونی و پرولین: بین 7 تا 14 روز بعد از بخیه باید کشیده شوند
توجه: مدت زمان باقی ماندن بخیه بسته به محل و نوع جراحی متفاوت است. پزشک زمان دقیق کشیدن یا جذب شدن را مشخص میکند.
مراقبتهای بعد از بخیه
- ناحیه بخیهشده باید تمیز و خشک نگه داشته شود.
- تعویض گاز استریل طبق دستور پزشک انجام شود.
- در صورت مشاهده علائمی مانند قرمزی شدید، ترشح چرکی یا تب، سریعاً به پزشک مراجعه شود.
- از دستکاری یا خیس کردن بیش از حد محل بخیه خودداری کنید.
عوارض احتمالی بخیه
- عفونت بخیه
- باز شدن زخم
- باقی ماندن جای بخیه روی پوست
- واکنش بدن به نخ بخیه (در بخیههای غیر جذبی یا آلرژیک)
جمعبندی
اگر میخواهید بدانید چه نوع بخیهای برای شما مناسب است یا اگر نگران باقیماندن جای بخیه روی پوست هستید، شناخت دقیق انواع بخیه ها به شما کمک خواهد کرد. همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، بخیهها بر اساس جنس نخ، روش دوخت، کاربرد و مدتزمان جذب، انواع مختلفی دارند. برای هر جراحی یا زخم، بسته به شرایط بیمار، نوع زخم و محل آن، از بخیه متفاوتی استفاده میشود. شناخت این تفاوتها به تصمیمگیری بهتر و مراقبتهای پس از بخیه کمک شایانی خواهد کرد.
سوالات متداول
- کدام نوع بخیه برای پوست حساس مناسبتر است؟
بخیههای جذبی ظریف مانند ویکریل برای پوستهای حساس گزینه مناسبی هستند و جای زخم کمتری باقی میگذارند. - آیا بخیههای جذبی همیشه نیاز به کشیدن ندارند؟
خیر. بیشتر بخیههای جذبی خودبهخود جذب میشوند، اما در برخی موارد پزشک تصمیم به خارجسازی آنها میگیرد. - از کجا بفهمیم زخم بخیه شده عفونت کرده است؟
تورم، قرمزی، درد شدید، ترشح چرکی یا تب میتوانند نشانههای عفونت باشند. در این صورت باید به پزشک مراجعه شود.